Na razie - tylko kilka historycznych fotografii oraz zaproszenie do obejrzenia barwnego fotoreportażu z Cmentarza Wojennego w Dniu Wszystkich Zmarłych tj. z 1 listopada 2004 roku.
W latach 50-tych na podstawie decyzji władz centralnych utworzono Cmentarz Wojenny w Szczecinku.
Powstały kwatery, do których ekshumowano poległych żołnierzy radzieckich i polskich, w tym np. z terenu przyległego Cmentarza Komunalnego.
W centralnym punkcie Cmentarza Wojennego żołnierze radzieccy z jednostek w Szczecinku i Bornym Sulinowie wznieśli pomnik widoczny na fotografii. Pomnik ten istniał przed nadaniem temu terenowi statusu cmentarza wojennego tj. przed rokiem 1950 i stanowił centralny element prowizorycznego cmentarza poległych przy zdobywaniu Szczecinka około 150 żołnierzy radzieckich.

Cmentarz Wojenny powstał zgodnie z centralną instrukcją i w związku z tym do jego budowy nie używano np. kamienia tylko betonu.
Użycie obrabianego kamienia zastrzeżone było dla cmentarzy wojennych o statusie "centralny". Wspomniana instrukcja zachowała się w szczecineckim Archiwum Państwowym (teczka nr 130 - "Grobownictwo Wojenne").
W okresie wielu lat złożono na Cmentarzu Wojennym szczątki ponad 4 tysięcy poległych z terenów pobojowisk oraz tzw. cmentarzy sanitarnych, gdzie dokonywano pochówków bezpośrednio po bitwach. Przepisy sanitarne zezwalały na ehshumowanie szczątków poległych dopiero po minimum 2 latach od pochówku sanitarnego. Na dodatek, skutkiem zmiany nazw miejscowości na nazwy polskie (na mapach radzieckich z okresu II wojny te tereny miały tylko nazwy niemieckie) doszło do niemożliwości ustalenia nazwisk poległych. Dodatkowo, władze polskie do roku 1949 roku przenosiły niektóre szczątki poległych na inne prowizoryczne cmentarze np. z podwórzy i ogrodów gospodarstw rolnych, ze skwerków itd.






W drugiej połowie lat 60-tych dokonano przebudowy Cmentarza oraz wzniesiono tam Pomnik Poległych Żołnierzy Polskich i Radzieckich.

Uroczyste odsłonięcie Pomnika Poległych Żołnierzy
Polskich i Radzieckich na Cmentarzu Wojennym w roku 1966 (?).


W uroczystości odsłonięcia Pomnika wzięli udział dowódcy Pólnocnej Grupy Wojsk Radzieckich oraz kompanie honorowe : Armii Radzieckiej i Wojska Polskiego.
Oprócz
tego
kilka
tysięcy
osób, w
tym
uczniowie
szkół..
Na Cmentarzu Wojennym w Szczecinku spoczywają szczątki 4.427 żołnierzy radzieckich, z których ustalono nazwiska zaledwie kilkuset żołnierzy.

Lista poległych ustalonych nazwisk poległych żołnierzy radzieckich w językach polskim i rosyjskim jest opublikowana tutaj na pięciu fotogramach, ze względu na rosyjskie czcionki.
Uzupełniona i poprawiona lista 201 znanych nazwisk poległych w języku rosyjskim (ze względu na potrzeby związane z poszukiwaniem, wpisywaniem, kopiowaniem nazwisk) dostępna jest poprzez nin. odsyłacz w powszechnie stosowanym formacie "pdf".


Na Cmentarzu Wojennym znaleźli swoje miejsce ostatniego spoczynku także żołnierze polscy (39 żołnierzy).
Lista ich nazwisk będzie opublikowana oddzielnie w 2005 r.
Wśród mnóstwa bezimiennych mogił Cmentarza
Wojennego kilka tabliczek upamiętnia
ludzi, których już nie ma.
Jedna z tych tabliczek informuje o miejscu ostatniego
spoczynku Bohatera Związku Radzieckiego -
M.S. Kwaśnikowa, który poległ w Barkowie
w powiecie człuchowskim.
W roku 2005 opublikujemy notę biograficzną
o M.S. Kwaśnikowie.

Cmentarz Wojenny w Szczecinku był wielokrotnie odnawiany, w tym także na koszt władz radzieckich i rosyjskich.
Jesienią roku 2003 władze miejskie Szczecinka podpisały umowę z Ambasadą Federacji Rosyjskiej w sprawie remontu obiektów Cmentarza Wojennego. Zgodnie z tą umową strona rosyjska przekazała władzom miejskim kilkadziesiąt tysięcy złotych.
Remont został zrealizowany w roku 2003 i 2004. Wyłożono wówczas trakty komunikacyjne barwioną kostką betonową oraz oczyszczono i odnowiono tablice z godłami państwowymi i nazwiskami poległych. Kilka z tych tablic poddano gruntowniejszej naprawie.


Jest jeszcze inna sprawa ! Wydaje się nam, że musimy wybaczyć naszym dziadkom i ojcom swego rodzaju bałagan, który wprowadzili porządkując w latach 1947 - 52 prowizoryczne cmentarze poległych żołnierzy radzieckich i polskich.

Chodzi o to, by ustalić listę poległych spoczywających na szczecineckim Cmentarzu Wojennym. W podobnej sprawie, a dotyczącej 12 300 poległych żołnierzy wg zapewnień pracownika Centralnego Archiwum Ministerstwa Obrony Federacji Rosyjskiej ustalenie nazwisk poległych żołnierzy trwałoby 3 miesiące z udziałem 3 osób.
Wydaje sie możliwe i konieczne podjęcie tego wysiłku, zwłaszcza iż błędy naszych przodków dotyczą także około 40 000 jeńców wojennych spoczywających w nieustalonych dziś miejscach w pobliżu Gródka (około 20 000 zmarłych jeńców) oraz w pobliżu Brokęcina (również około 20 000 jeńców).
Przypominamy, że poligon w Bornem Sulinowie był do roku 1950 zarządzany przez Wojsko Polskie i wówczas doszło do tego, że teren cmentarza zarósł dziką roślinnością i nie można było się zorientować po latach gdzie są te masowe groby.
Podobnie jest z cmentarzem w Brokęcinie.
Instytut Pamięci Narodowej został przez nas powiadomiony o tych faktach. Oczekujemy, że cmentarze koło Gródka oraz Brokęcina zostaną ustalone, oznaczone i otoczone dbałością. Zarówno władze centralne jak i władze terenowe mają taki obowiązek !

Na dodatek, jak donosiła szczecinecka prasa - amerykańska kinematografia produkuje film fabularny związany tematycznie z obozem jenieckim w Kłominie (dziś Gródek) ! A jeśli się o tym dowiedzą ?!


Prosimy uprzejmie wszystkie osoby, które mogą nam pomóc w zgromadzeniu dokumentacji historycznej, a zwłaszcza fotografii, o wypożyczenie.

Redakcja
14.10.2004 r.
Aktualizowano: 2010-09-06; 12.01.2005 r.

Powrót do "Plus-Minus"