Jugendbund Neustettin - Związek Młodzieżowy - pismo do Gminnego (? Mirgenrat ?) z 16.03.1925 r.
Niewiele wiemy o tym, co działo się w Neustettin - Szczecinku w okresie pomiędzy I a II wojną światową. Publikowany dokument znacznie tą wiedzę poszerza.

Przezentujemy niżej pismo odręczne Jugendbund für Neustettin czyli Związku Młodzieżowego w Szczecinku z 16 marca 1925 r. skierowane do Gemeinde [Magistrat (??) Mirgenrat(?)] . Na razie nie wiemy co to za organ gminny, natomiast pismo informuje nas o istnieniu w mieście organizacji młodzieżowej, prawdopodobnie uczniowskiej.
Pismo odręczne jest bardzo nieczytelne, choć bardzo dobrze zachowane. Analiza nielicznych, odczytanych fragmentów pisma tej organizacji mocno nas rozczarowuje. Okazuje się, że organizacja młodzieżowa pozostaje pod czułą opieką organizatorów, w tym pastorów oraz nauczycieli gimnazjalnych, którzy zamieszczają na dole odwrotnej strony pisma wykaz przepracowanych godzin i potwierdzają to własnoręcznymi podpisami (na następnej stronie), a opinię dot. pracy członków Związku oraz nauczycieli pisze pastor biorący udział w zajęciach. Rozczarowanie wynika z uświadomienia, że albo członkowie tej organizacji (młodzież) są bardzo młodzi, albo też jest to organizacja bardzo starannie kontrolowana (ok. 80 roboczogodzin szczególnie poważanych obywateli miasta pochłonęła ta kontrola !).

Uwagę zwraca odcisk okrągłęj pieczęci związku wraz z oficjalną nazwą (jak można przypuszczać) pisaną z myślnikiem pomiędzy członami nazwy. Pozwala to stwierdzić, że organizacja "Jugendbund" posiadała sporo środków (wykonanie metalowej, rytowanej pieczęci także dzisiaj jest drogie) oraz była zarejestrowana w systemie władzy państwowej.
Ponadto można wysnuć wniosek, że organizacja ta ma charakter chrześcijański, a to ze względu na użyty w piśmie zwrot "Gott will" (wola Boża ?).

Niżej reprodukcja strony pierwszej pisma wraz z odciskiem pieczęci Związku oraz podpisem. Po zetknięciu wskaźnika myszki z reprodukcją obejrzeć można dotychczas odczytane fragmenty pisma (czerwone czcionki).
Jednakże uważne zapoznanie się z drugą stroną publikowanego pisma umożliwia nam zetknięcie się z (przekonani o tym jesteśmy !) własnoręcznym podpisem Karla Tuempla - najpoważniejszego po dziś dzień monografa naszego miasta.

Niżej reprodukcja drugiej strony prezentowanego pisma Jugendbundu.
Odczytany tekst dostępny po zetknieciu wskaźnika myszki z reprodukcją.
Szersze omówienie odkrycia w dolnej części strony.

Jak widać, treść opinii pastora Carlsburga pozostaje prawie w całości do odczytania z powodu jego skomplikowanego, strzelistego pisma. Odczytane fragmenty dotyczą najprawdopodobniej godzin spędzonych na opiece nad młodzieżą Jugendbundu.

Dla nas istotne są inne informacje zawarte w piśmie. Dotyczą one Karla Tuempla.
pisownia nazwiska ! Przyjmując za oczywiste, że każdy z nas wie jakie ma nazwisko kończymy dzisiaj z pisaniem nazwiska najpoważniejszego szczecineckiego historyka przez "u-umlaut" czyli "u z kropkami". Od tej pory używamy jedynie pisowni "Tuempel" czyli zgodnej z odręcznym podpisem !
Ponieważ Karl Tuempel od Wielkanocy 1921 roku nie był nauczycielem - profesorem *) szczecineckiego gimnazjum (nie wiadomo, czy był na emeryturze mimo pozostawania w stanie nauczycielskim w latach 1882 - 1921 (39 lat !)), zatem zajęcia z Jugendbundem nie były jego obowiązkiem.
Wymienione przez pastora Carlsburga tytuły Karla Tuempla miały częściowo charakter grzecznościowy lub wynikały z niewiedzy pastora. Jak wiemy dzisiaj, Karl Tuempel miał tytuł naukowy doktora filozofii (Dr.phil. - w języku niemieckim) po obronie dysertacji doktorskiej na uniwersytecie w Lipsku (Leipzig) ok. roku 1880 **). ) Natomiast nie uzyskał nigdy tytułu naukowego profesora.
Jednak tytuł profesor przysługiwał Tuemplowi jako nauczycielowi gimnazjum. Do czasu ukazania się edyktu (Erlaß) z 27.01.1918 r. wcześniej zatrudnionym tzw. Oberlehrer (odpowiednik współczesnego polskiego nauczyciela dyplomowanego) przysługiwał tytuł "profesor".***)
Tytuł ten nie powinien być pisany przed tytułem "doktor".
Karl Tuempel nie poprawił zapisu pastora Carlsburga, gdyż zapewne wymagałoby to długiego tłumaczenia, a tymczasem dla niego, wówczas 70-letniego starca istotnych było osiem przepracowanych godzin (8 Uhr). Być może żył w niedostatku a przepracowane godziny wiązały sie z wynagrodzeniem ?

Przykładem podobnej grzeczności jest zapewne okładka jego monografii Neustettin (Szczecinka) z 1910 r. pt. "Neustettin in 6 Jahrhunderten ( nach den archivalischen und anderen Quellen im Auftr. des Magistrats), gdzie także pisownia nazwiska jest niezgodna z jego podpisem.

Skądninąd znamy to z doświadczenia, że skoro drukarnia wydrukowała w wielu egzemplarzach z niewielkim błędem wynikającym z niejasności, niedomówienia to odbieramy z nadzieją, że nikt nie zauważy ...

Wracając do tematu publikacji.
Oprócz Karla Tuempla w pismie występują nazwiska wielu osób. Nie jest wykluczone, że opisane przez nas częściowo jako "....minister" przy nazwisku zbliżonym do Liske może oznaczać naprawdę osobę w tym czasie w Neustettin powszechnie znaną, Kurta Liske, który był burmistrzem Neustettin w latach 1915 - 1934.****)

Przewiduje się następne próby odczytania treści publikowanego pisma.

Wszystkie odczytane nazwiska znajdą się w elektronicznej bazie danych, o której już informowaliśmy .

Wnioski
w Neustettin (Szczecinku) w latach 20-tych XX wieku istniała organizacja skupiająca młodzież o nazwie "Jugend Bund für Neustettin"
organizacja Jugendbund prawdopodobnie zrzeszała młodzież młodszą lub starsze dzieci, gdyż liczba opiekunów i godzin przepracowanych przez opiekunów za tym przemawia.
Jugendbund miał charakter organizacji chrześcijańskiej. W dozorze i opiece nad młodzieżą uczestniczyło dwóch pastorów oraz prawdopodobnie starsi, wybieralni członkowie gminy protestanckiej (....minister).
organizacja prawdopodobnie skupiała dzieci zamożnych i poważanych obywateli Neustettin (Szczecinka).
"Jugend - Bund für Neustettin" prawdopodobnie istniała w Neustettin - Szczecinku od wielu lat, była organizacja legalną i zarejestrowaną, a także dysponowała funduszami, z których zakupiono wykonanie metalowej pieczęci organizacji.



Ocena dokumentu.


Dokument pochodzi z nieznanego źródła. Mimo to sprawia wrażenie autentycznego i najprawdopodobniej taki jest. Analiza treści dokumentu w odniesieniu do nazwisk występujących w piśmie w znacznej mierze potwierdza autentyczność dokumentu.
Bardzo znacznie podnosi wartość pisma odnaleziony na nim czytelny podpis Karla Tuempla - pierwszy znany podpis tego człowieka.
Autentyczność dokumentu podnosi znajdujący się na nim odcisk pieczęci "Jugend-Bund".

W przyszłości należy dążyć do skonfrontowania tego dokumentu z innymi, także jeszcze nieznanymi, co pozwoli potwierdzić zawarte w nim informacje.


Stan zachowania dokumentu.

Dokument o wymiarach : wysokość - 33 cm; szerokość - 21 cm. Papier maszynowy z licznymi zagnieceniami wynikającymi z pakowania do koperty oraz spowodowanymi niewłaściwym przechowywaniem, zakwaszony typowo dla papierów z pierwszej połowy XX wieku, skutkiem tego pożółkły. Stan zachowania papieru - dobry.

Teksty odręczne sporządzone atramentem czarnego koloru, prawdopodobnie przy użyciu tzw. stalówki (str. 1) oraz pióra wiecznego.
Podpisy na stronie nr 2 wykonane wieloma rodzajami narzędzi pisarskich, w tym także prawdopodobnie ołówkiem tzw. kopiowym.
Stan zachowania napisów i podpisów - bardzo dobry.
Odcisk metalowej pieczęci związkowej o średnicy ok. 30 mm koloru fioletowego z nieczytelnym godłem organizacji.
Stan zachowania - dobry.

Lokalizacja dokumentu.

Dokument w zbiorach prywatnych rodziny Pietrzyk w Szczecinku.

Autorzy publikacji :
Jarosław Pietrzyk, Marek W. Piłat

Opublikowano 6.05.2006 r.
Dokument ujęty w wykazie opublikowanych dokumentów dot. historii miasta Szczecinka Portalu Szczecineckiego
Powrót do Portalu Szczecineckiego Do "Dokumentów Szczecinka"